Việt Nam đang có những bước tiến đáng kể trong việc ứng dụng công nghệ số để tăng cường hiệu quả quản trị, thúc đẩy việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có đạo đức, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong các lĩnh vực hành chính công và truyền thông. Những sáng kiến gần đây thể hiện rõ cam kết của quốc gia trong việc kết hợp đổi mới sáng tạo với niềm tin xã hội và cơ chế giám sát thực tiễn.

Hiệp hội Truyền thông Số Việt Nam (VDCA) mới đây đã công bố bản dự thảo Bộ Quy tắc Ứng xử dành cho việc sử dụng AI có trách nhiệm trong lĩnh vực truyền thông số, hướng đến những người làm nội dung, nhà sáng tạo và người dùng AI nói chung.

Sáng kiến này ra đời trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực xây dựng chuẩn mực đạo đức cho các hoạt động truyền thông kỹ thuật số, song song với việc khuyến khích đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI. Phiên bản 1.0 của Bộ quy tắc đề xuất sáu nguyên tắc cốt lõi: minh bạch, đáng tin cậy, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền riêng tư, tôn trọng nhân phẩm con người và đề cao trách nhiệm giải trình.

Những nguyên tắc này tạo nền tảng cho việc sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm — cân bằng giữa hiệu quả, sáng tạo và nghĩa vụ đạo đức, xã hội.

Bản dự thảo cũng bao gồm 29 hướng dẫn chi tiết, cung cấp định hướng thực tiễn cho người dùng AI trong các vấn đề như quản lý dữ liệu, tránh lan truyền thông tin sai lệch, duy trì chuẩn mực truyền thông có đạo đức. Ngoài ra, có 5 ghi chú riêng về hoạt động quảng cáo trực tuyến, nhằm đảm bảo rằng các chiến dịch tiếp thị kỹ thuật số tuân thủ chuẩn mực sử dụng AI có trách nhiệm, đồng thời tôn trọng quyền riêng tư và sở hữu trí tuệ của người dùng.

Bộ quy tắc này không chỉ thể hiện định hướng của Chính phủ trong việc thiết lập khung pháp lý cho việc triển khai AI có trách nhiệm, mà còn thúc đẩy hợp tác giữa khu vực công và tư, tạo môi trường đổi mới nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro từ việc lạm dụng AI.

Song song đó, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai thí điểm hệ thống quản trị số với biểu đồ Gantt tích hợp, nhằm nâng cao hiệu quả hành chính, phối hợp liên ngành và minh bạch hoạt động. Hệ thống này do Văn phòng UBND Thành phố và Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố phát triển, kết nối toàn bộ các cấp quản lý từ sở, ngành đến quận, huyện, phường, xã và khu vực đặc biệt, tạo nên một khung quản trị số thống nhất.

Nền tảng cho phép theo dõi nhiệm vụ, tiến độ, trách nhiệm và thời hạn xử lý theo thời gian thực. Các thành phần chính bao gồm quản lý thủ tục hành chính, văn bản, công việc, và đường dây nóng 1022 để người dân và doanh nghiệp phản hồi trực tiếp về công tác quản lý địa phương.

Dữ liệu báo cáo và phân tích hàng ngày được hệ thống tổng hợp giúp ra quyết định dựa trên bằng chứng, đồng thời hỗ trợ theo dõi chỉ số kinh tế – xã hội, chi tiêu công, đầu tư và tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm. Các công cụ AI tích hợp giúp xác định ưu tiên, đánh giá hiệu quả hoạt động và tăng cường tính minh bạch trong toàn bộ quy trình vận hành.

Dự án thí điểm này cũng được thiết kế để tích hợp các năng lực trí tuệ nhân tạo tiên tiến trong tương lai, phục vụ phân tích dự báo và phản ứng quản trị chủ động.

Hai sáng kiến – Bộ quy tắc ứng xử của VDCA và hệ thống quản trị số của TP.HCM – thể hiện rõ những trụ cột chung trong chiến lược số quốc gia của Việt Nam: triển khai AI có đạo đức, quản trị số tích hợp, giám sát thời gian thực, ra quyết định dựa trên dữ liệu và tăng cường sự tham gia của người dân.

Nếu bộ quy tắc AI tập trung vào lĩnh vực truyền thông và mạng xã hội, thì hệ thống quản trị số lại hướng đến hiệu quả điều hành và quản lý đô thị. Cả hai cùng thể hiện một hướng tiếp cận thống nhất: xem công nghệ không chỉ là công cụ đổi mới, mà còn là phương tiện củng cố niềm tin xã hội, tính minh bạch và trách nhiệm công.

Cách tiếp cận kép của Việt Nam – vừa thúc đẩy áp dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, vừa phát triển hệ thống quản trị thông minh – cho thấy một tầm nhìn chiến lược về chuyển đổi số quốc gia, nơi công nghệ được triển khai có định hướng và có đạo đức. Những bước đi này không chỉ củng cố nền tảng cho một xã hội số minh bạch và hiệu quả, mà còn tạo dựng niềm tin của người dân vào mô hình quản trị dựa trên công nghệ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Nguồn: opengovasia