LiberNT muốn tái tạo Windows 11 không cần Microsoft, hỗ trợ cả ứng dụng Linux

Ngày đăng: Tác giả: Phuc Dang Chuyên mục: Công Nghệ

Dự án mã nguồn mở phát triển từ LiberNT đang hướng đến khả năng tương thích với Windows hiện đại, nhưng vẫn trong giai đoạn thử nghiệm và còn nhiều hạn chế.

Người dùng Windows 11 muốn tìm một hệ điều hành thay thế Microsoft thường lựa chọn các bản phân phối Linux. Tuy nhiên, một dự án mã nguồn mở ít được biết đến mang tên LiberNT lại đang theo đuổi hướng phát triển hoàn toàn khác. Thay vì sử dụng nhân Linux, LiberNT đặt mục tiêu tái tạo chính kiến trúc Windows NT, qua đó mở ra khả năng tương thích với các ứng dụng và trình điều khiển Windows hiện đại mà không phụ thuộc vào hệ điều hành độc quyền của Microsoft.

Được thành lập bởi nhà phát triển Ahmed Arif, LiberNT hiện được cung cấp miễn phí thông qua kho mã nguồn chính thức trên GitHub. Dự án lấy Windows 11 phiên bản 24H2 làm mục tiêu tương thích chính.

LiberNT phát triển từ ReactOS, hướng đến tương thích Windows 11 và hỗ trợ phần cứng hiện đại

LiberNT được xây dựng dựa trên ReactOS, dự án mã nguồn mở lâu đời với mục tiêu tái tạo các chức năng của Windows một cách độc lập. Tuy nhiên, trong khi ReactOS chủ yếu hướng đến khả năng tương thích với những phiên bản Windows cũ, LiberNT đang đặt mục tiêu cao hơn đáng kể.

Theo tài liệu phát triển chính thức, nhóm phát triển đã thực hiện nhiều thay đổi quan trọng đối với kiến trúc hệ thống. Những cải tiến này bao gồm hệ thống bộ nhớ ảo mới tương thích với NT, trình quản lý bộ nhớ đệm thay thế, phiên bản triển khai NTFS được cập nhật, cùng quá trình phát triển trình điều khiển đồ họa hiện đại và cơ chế tổng hợp giao diện desktop.

Hệ điều hành này cũng hướng đến khả năng hoạt động trên các kiến trúc AMD64, ARM64 và RISC-V64, đồng thời hỗ trợ những giao tiếp phần cứng hiện đại như PCIe, ổ lưu trữ NVMe và USB 3.0. Một số tính năng tùy chọn khác gồm WoW64 và khả năng mô phỏng tập lệnh x86 dựa trên FEX trên các thiết bị sử dụng phần cứng ARM64.

Đáng chú ý hơn, LiberNT còn được bổ sung khả năng thử nghiệm chạy ứng dụng Linux mà không cần nhân Linux hoặc máy ảo chuyên dụng.

Trong bài thử nghiệm độc lập của IT-Connect, hệ điều hành này có sẵn một terminal Linux có thể khởi chạy các chương trình Ubuntu. Một số ứng dụng có giao diện đồ họa cũng có thể chạy trong các cửa sổ desktop riêng biệt. Tuy nhiên, môi trường này hiện chưa hỗ trợ tăng tốc đồ họa bằng phần cứng và âm thanh.

A desktop screen shows the LiberNT - Development Preview on Windows 11 24H2, with various applications like 'Task Manager 11' and 'Applications Manager' on the left and the time displayed as '11:15 AM' on '10/20/2026'.

Giao diện desktop của LiberNT có nhiều nét tương đồng với Windows 11, bao gồm thanh tác vụ quen thuộc, File Explorer hỗ trợ tab, menu ngữ cảnh và ứng dụng Settings. Trình hướng dẫn thiết lập ban đầu thậm chí còn cung cấp tùy chọn tải về một số ứng dụng phổ biến như Google Chrome, Firefox và Steam. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa các ứng dụng trên chắc chắn sẽ hoạt động tương thích hoàn toàn.

Một điểm đáng chú ý khác là nhóm phát triển thừa nhận có sử dụng AI để hỗ trợ viết mã và rà soát mã nguồn. Tuy nhiên, họ khẳng định mọi thay đổi do AI tạo ra đều phải trải qua quá trình kiểm tra và thử nghiệm của con người.

Nhóm mô tả nỗ lực xây dựng khả năng tương thích với Windows của LiberNT là một quá trình triển khai theo phương pháp clean-room. Cách tiếp cận này dựa trên tài liệu công khai, các header phục vụ phát triển phần mềm của Microsoft và việc đối chiếu hành vi thực tế của hệ điều hành.

LiberNT vẫn đang thử nghiệm, chưa thể thay thế Windows 11

Dù sở hữu những mục tiêu đầy tham vọng, LiberNT vẫn còn cách rất xa khả năng thay thế Windows 11 trên các máy tính sử dụng hằng ngày.

A GitHub release page titled 'ICU payload 72.1-1' by ahmedarif193 shows assets including 'libernt-icu-72.1-1-arm64.msi' and 'icu4c-72_1-src.tgz' for LiberNT, ARM64.

Các bản phát hành công khai hiện chủ yếu là phiên bản tiền phát hành phục vụ gỡ lỗi. Khả năng tương thích ứng dụng vẫn chưa hoàn thiện, hỗ trợ trình điều khiển còn hạn chế và hệ thống có thể gặp vấn đề về độ ổn định. Ngoài ra, quá trình thử nghiệm trong một số môi trường ảo hóa còn yêu cầu người dùng tắt tính năng Secure Boot.

Chính nhóm phát triển khuyến nghị chỉ thử nghiệm LiberNT bên trong máy ảo hoặc trên thiết bị phần cứng dự phòng, thay vì cài đặt trên máy tính chính đang sử dụng.

Dù vậy, LiberNT vẫn là một hướng tiếp cận đáng chú ý trong nỗ lực xây dựng hệ điều hành tương thích với Windows. Trong khi những dự án như Proton của Valve giúp người dùng chạy game Windows trên Linux, LiberNT lại đang cố gắng xây dựng một hệ điều hành độc lập có khả năng tương thích với Windows ngay từ nền tảng.

Liệu dự án có thể đạt được mức độ tương thích đủ rộng với phần mềm, trình điều khiển và game trong tương lai hay không vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.

Thẻ LiberNT

Phuc Dang

Tác giả bài viết trên MMOSITE — chuyên viết về công nghệ, thiết bị và game.

Tin mới