AI data center có thể khiến nhu cầu điện toàn cầu tăng gấp đôi vào 2030
IEA ước tính 93 "nhà máy AI" đang xây dựng sẽ đạt 50GW công suất, tương đương thêm một nước Anh vào lưới điện toàn cầu trước năm 2030.
IEA ước tính 93 “nhà máy AI” đang xây dựng sẽ đạt 50GW công suất, tương đương thêm một nước Anh vào lưới điện toàn cầu trước năm 2030.
Theo báo cáo World Energy Outlook 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổng công suất data center trên toàn cầu hiện vào khoảng 120GW. Con số này được dự báo tăng gấp đôi vào cuối thập kỷ, với 75% công suất mới dành riêng cho AI. Đáng lưu ý hơn, IEA đang theo dõi qua ảnh vệ tinh 93 “nhà máy AI” quy mô lớn đang xây dựng hoặc mở rộng, với tổng công suất tăng từ chưa đầy 2GW lên 17GW chỉ trong hai năm, và dự kiến chạm mốc 50GW khi hoàn thiện. Theo IEA, con số này tương đương việc bổ sung thêm một nước Anh vào nhu cầu điện toàn cầu.

Khoản đầu tư cho hạ tầng AI data center được dự báo đạt 32 nghìn tỷ USD vào năm 2050, vượt tổng chi phí xây dựng đường sắt, điện khí hóa và internet cộng lại. Nhưng theo IEA, nút thắt cổ chai thực sự không nằm ở chip AI mà ở lưới điện: các nhà máy điện tái tạo mất từ một đến năm năm để hoàn thành, gần bằng thời gian xây một data center quy mô lớn nếu không gặp trở ngại pháp lý, trong khi hạ tầng truyền tải điện có thể mất lâu hơn gấp ba đến năm lần.
Giá điện có tăng vì data center hay không vẫn chưa rõ ràng
Tại nhiều cộng đồng dân cư gần các dự án data center, người dân đã phản đối việc xây dựng vì lo ngại giá điện sinh hoạt tăng. Tuy nhiên, IEA cho biết phân tích của cơ quan này “chưa cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa tăng trưởng công suất data center và tăng giá điện”. Theo IEA, nếu data center sử dụng công suất sẵn có và trả đúng phần chi phí của mình, giá điện cho toàn bộ người dùng thậm chí có thể giảm. Ngược lại, nếu đơn vị vận hành lưới điện buộc phải nâng cấp hệ thống để đáp ứng một khách hàng tiêu thụ lớn, chi phí đó có thể bị phân bổ cho tất cả người dùng, kéo hóa đơn hàng tháng tăng lên.
Vấn đề phát thải cũng được IEA nêu ra song song. Năng lượng tái tạo chiếm gần 50% các hợp đồng mua điện của data center, nhưng sản lượng điện thực tế lại cho thấy than và khí tự nhiên chiếm gần 60%, chủ yếu vì nhu cầu về độ ổn định khi nguồn tái tạo không đáp ứng đủ. Một số dự án như Colossus 2 của Elon Musk tại Southaven, Mississippi, thậm chí tự xây nguồn phát điện riêng, nằm trong khoảng 180GW công suất đang lên kế hoạch hoặc xây dựng tại Mỹ. IEA dự báo phát thải từ than và khí tự nhiên phục vụ data center sẽ tăng 70% vào năm 2030, dù năng lượng tái tạo cũng đang mở rộng song song.
Việt Nam nằm ở đâu trong bài toán này
Những con số trên chủ yếu phản ánh áp lực tại các thị trường có mật độ data center AI cao như Mỹ. Nhưng xu hướng chung, đầu tư hạ tầng AI tăng nhanh hơn tốc độ nâng cấp lưới điện, lại là bài toán đáng cân nhắc với các nước đang mở rộng năng lực tính toán AI như Việt Nam. Khi các tập đoàn công nghệ tìm địa điểm xây data center mới, khả năng cung cấp điện ổn định và thời gian hoàn thiện hạ tầng truyền tải trở thành yếu tố cạnh tranh không kém gì giá đất hay ưu đãi thuế. IEA chưa đưa ra số liệu riêng cho khu vực Đông Nam Á trong báo cáo này, nên mức độ ảnh hưởng cụ thể tới lưới điện các nước đang phát triển vẫn là điều cần theo dõi thêm ở các báo cáo tiếp theo.
Tham khảo: Tom’s Hardware.



